Spreadsheetformules die je dagelijks gebruikt

Read this page in English

De tabel waarop deze voorbeelden draaien

Eén project, twee tabellen. Elke formule hieronder is tegen precies deze gegevens uitgevoerd, en de regel eronder is wat er terugkwam — ook bij de ene die iets anders teruggeeft dan je verwacht.

• Geen kopregel. De naam van een kolom hoort bij de kolom en staat niet in rij 1, dus A1 is de eerste order en alle acht zijn A1:A8.
• Puntkomma mag, komma in een getal niet. SUM(E1:E8; D1:D8) werkt. Maar 0,06 wordt gelezen als de argumenten 0 en 06, dus PMT(0,06/12; 60; 12000) geeft -24120 in plaats van -231.99. Om dezelfde reden staat er in elke uitkomst hieronder een punt: zo schrijft het blad ze.
• Een kolomverwijzing betekent twee dingen. In [Bedrag] * 2 is het de cel van deze rij, in SUM([Bedrag]) de hele kolom. Kolomnamen zijn van jou, dus [Bedrag] en [Regio] mogen Nederlands blijven.
• Elke tabel is een blad. Pakketten!A1:C3 is een rechthoek in de andere tabel, [Pakketten]![Prijs] een hele kolom ervan. Geen import, geen kopie.

Nederlandse en Engelse formulenamen naast elkaar

Excel vertaalt functienamen mee met je taalinstelling. Daarom kun je een formule van een Engelstalig forum niet zomaar plakken. Hier is er één set namen, de Engelse, dus de middelste kolom is wat je typt.

Ook de foutcodes blijven Engels: waar Excel #N/B, #VERW! en #DEEL/0! schrijft, staat hier #N/A, #REF! en #DIV/0!. Er is er één bij die Excel niet heeft, #CYCLE!, voor een formule die uiteindelijk om zichzelf vraagt.

SOM (SUM) en GEMIDDELDE (AVERAGE)

Allebei slaan ze lege cellen over en struikelen ze niet over tekst. Een gemiddelde over een leeg bereik geeft #DIV/0! en geen nul: “nog niets” en “niets verkocht” zijn twee verschillende uitspraken.

SUM(E1:E8)

SUM([Bedrag])

AVERAGE(E1:E8)

SOM.ALS (SUMIF) en SOMMEN.ALS (SUMIFS)

SUMIF krijgt eerst het bereik dat je toetst, dan de voorwaarde, en als laatste het bereik dat je optelt. Bij SUMIFS draait die volgorde om: het bereik dat je optelt komt eerst. Die omkering is de meest voorkomende reden dat een formule die als SUMIF klopte, als SUMIFS onzin teruggeeft.

SUMIF(B1:B8; "NL"; E1:E8)

SUMIFS(E1:E8; B1:B8; "NL"; C1:C8; "Pro")

Voorwaarden zijn gewone tekst en werken ook op datums, omdat een datum als ISO-tekst is opgeslagen en die goed sorteert.

SUMIFS(E1:E8; A1:A8; ">=2026-03-01"; B1:B8; "NL")

AANTAL.ALS (COUNTIF) en AANTALLEN.ALS (COUNTIFS)

Dezelfde taal voor voorwaarden, maar tellend. * staat voor een willekeurig aantal tekens en ? voor één; hoofdletters maken niet uit.

COUNTIF(C1:C8; "B*")

COUNTIFS(B1:B8; "NL"; E1:E8; ">200")

ALS (IF), ALS.VOORWAARDEN (IFS) en ALS.FOUT (IFERROR)

Argumenten worden lui berekend: een tak die je niet neemt wordt niet uitgerekend. Daardoor kan IFERROR een fout opvangen zonder dat de hele cel omvalt.

IF([Regio]="NL"; [Bedrag]*21%; 0)

IFS is een rij paren van voorwaarde en antwoord, eerste treffer wint. Sluit af met een losse TRUE; zonder dat krijgt een rij die nergens op past #N/A in plaats van een lege cel.

IFS([Bedrag]>=500; "groot"; [Bedrag]>=200; "middel"; TRUE; "klein")

IFERROR(VLOOKUP("Goud"; Pakketten!A1:C3; 2); 0)

VERT.ZOEKEN (VLOOKUP) en X.ZOEKEN (XLOOKUP)

VLOOKUP zoekt in de eerste kolom van een rechthoek en geeft de n-de kolom van de gevonden rij terug. Eén verschil om te onthouden: het vierde argument wordt aangenomen en genegeerd, en er wordt altijd exact gezocht. De truc met een gesorteerde tabel met ondergrenzen, waarmee je in Excel een cijfer in een categorie stopt, doet hier dus niets. Gebruik IFS, wat sowieso beter leest.

VLOOKUP([Pakket]; Pakketten!A1:C3; 2)

XLOOKUP krijgt de kolom waarin je zoekt en de kolom die je terug wilt als twee losse argumenten. Er wordt niets geteld, dus een ingevoegde kolom breekt niets, en het vierde argument is de waarde voor als er niets gevonden wordt. Dat scheelt de IFNA eromheen.

XLOOKUP("Goud"; Pakketten!A1:A3; Pakketten!B1:B3; 0)

INDEX en VERGELIJKEN (MATCH)

MATCH geeft de positie van een waarde, INDEX de waarde op een positie. Samen doen ze wat XLOOKUP doet, in de vorm van voorXLOOKUP.

INDEX(Pakketten!C1:C3; MATCH("Pro"; Pakketten!A1:A3))

Hier zit het enige voorbeeld op deze pagina dat een geloofwaardig verkeerd getal teruggeeft in plaats van een foutmelding. INDEX neemt één positie over een bereik dat rij voor rij wordt gelezen; de tweedimensionale vorm van Excel bestaat niet.

INDEX(Pakketten!A1:C3; 2; 2)

Geef INDEX dus één kolom en één positie. MATCH neemt eveneens twee argumenten en zoekt altijd exact, dus een geplakte MATCH(x; bereik; 0) klopt en een geplakte MATCH(x; bereik; 1) is stilletjes niet meer benaderend.

TEKST (TEXT)

TEXT maakt van een getal tekst in een opgegeven opmaak. Dit is de tweede plek waar je Nederlandse gewoonte niet werkt: TEXT rekent altijd met de Engelse schrijfwijze — punt als decimaalteken, komma voor duizendtallen. Een Nederlands patroon als "#.##0,00" wordt gelezen alsof je nul decimalen vraagt en geeft 2,960.

TEXT(SUM(E1:E8); "#,##0.00")

Wil je het toch Nederlands, draai de twee tekens dan zelf om — via een derde teken, anders overschrijf je je eigen resultaat. Verder dekt het patroon drie dingen: decimalen, duizendtalscheiding en procenten. Geen datumopmaak, geen valutatekens, geen kleuren.

SUBSTITUTE(SUBSTITUTE(SUBSTITUTE(TEXT(SUM(E1:E8); "#,##0.00"); ","; "|"); "."; ","); "|"; ".")

De datumfuncties

Datums zijn ISO-tekst — 2026-01-14 — omdat een datumkolom dat opslaat, het als tekst goed sorteert, en een rondje door JSON de dag niet verschuift door een tijdzone. Een dubbelzinnige datum wordt geweigerd in plaats van geraden, en dat raakt je hier direct: DATEVALUE("14-01-2026") geeft #VALUE! met de reden erbij, want die tekst kan dag-eerst of maand-eerst zijn. Schrijf 2026-01-14.

BET (PMT) en NHW (NPV)

PMT is het termijnbedrag van een lening. De rente is per periode en niet per jaar, dus 6% per jaar bij maandbetaling is 0.06/12 — met een punt, want een komma splitst het argument. De uitkomst is negatief omdat het geld dat weggaat.

ROUND(PMT(0.06/12; 60; 12000); 2)

NPV verdisconteert een reeks kasstromen, en de eerste stroom die je meegeeft wordt één periode verdisconteerd, dus een bedrag dat je vandaag betaalt hoort er buiten. Doe je dat niet, dan verdisconteer je een investering een periode te veel en ziet elk project er beter uit dan het is. Elf financiële functies in totaal, waaronder FV, PV, NPER, RATE en IRR.

ROUND(NPV(0.1; 3000; 4200; 6800) - 10000; 2)

CORRELATIE (CORREL)

CORREL geeft de samenhang tussen twee reeksen, van -1 tot 1. Er zijn minstens twee paren nodig, het langere bereik wordt afgekapt op het kortere, en je krijgt #DIV/0! als een van beide nooit verandert. SLOPE, INTERCEPT, FORECAST en RSQ nemen hetzelfde paar bereiken.

ROUND(CORREL(D1:D8; E1:E8); 3)

ROUND(CORREL(Pakketten!B1:B3; Pakketten!C1:C3); 3)

Dat eerste getal is het nuttigst juist omdat het saai is: het aantal plekken zegt bijna niets over het bedrag, want het pakket bepaalt de prijs. Eén formule, en een grafiek die je later niet hoeft uit te leggen.

Wat er bewust niet is

Er zijn 167 functies. Negen ontbreken met opzet, en je hoort welke: de formule-editor van een kolom zegt het voordat je iets uitvoert, en een naam die je in een cel typt komt terug met de reden in plaats van een kaal #NAME? — horen dat iets bewust is weggelaten leest anders dan vermoeden dat je het verkeerd spelde.

Een formulekolom mag naar een andere verwijzen; een cel waar om gevraagd wordt terwijl hij al berekend wordt geeft #CYCLE! in plaats van je tabblad te laten hangen, en die bewaking kan alleen eerlijk zijn omdat INDIRECT ontbreekt. De volledige vergelijking staat op hoe dit zich verhoudt tot Excel, en verder staan formules in je scriptieresultaten en de cijfers achter een pitch deck klaar.

Veelgestelde vragen